TÜBİTAK 1001, 2025 yılı 2. döneminde GTÜ’ den 7 proje destek almaya hak kazandı.

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) tarafından çağrı açılan "1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı” kapsamında 2025 yılı 2. döneminde Araştırma Destek Programları Başkanlığı'na (ARDEB) önerilen projelerin bilimsel değerlendirme süreci tamamlanarak sonuçlar açıklandı. Gebze Teknik Üniversitesi'nden (GTÜ) 7 akademisyenin projeleri destek almaya hak kazandı.

1001- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında bilimsel olarak destek alan akademisyenler ve araştırma projeleri şöyle:

GTÜ Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Nihal Bektaş, “Demir Atıklarından Sürdürülebilir Bor Katkılı Biyokömür Katalizör Geliştirme: Gün Işığı Destekli Fenton Prosesi ile Dirençli Organik Kirleticilerin Giderimi ve Yapay Zeka Optimizasyonu” projesi ile destek aldı.

Projede: Endüstriyel atıksulardaki toksik ve dirençli organik kirletici giderimi için çevre dostu bir çözüm getirecek olan araştırmada, atıksu arıtma çamuru ve biyokütle atıkları kullanılarak bor katkılı biyokömür tabanlı heterojen Fenton katalizörü (Fe/B-biyokömür) geliştirilecektir. Proje, Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ile çevresel etkileri sayısal olarak değerlendirirken, yapay zekâ ve dijital ikiz teknolojileriyle proses optimizasyonunu sağlayarak tam bir sürdürülebilirlik yaklaşımı sunmaktadır. Projede ayrıca Prof. Dr. H. Cengiz Yatmaz (GTÜ, Çevre Müh, Araştırmacı), Doç. Dr. Başak T. Ergan (GTÜ, Kimya Müh, Araştırmacı), Doç. Dr. Özgün Yücel (GTÜ, Kimya Müh. Araştırmacı), Doç. Dr. Aliye Suna E. Yay (Sakarya Üniv. Çevre Müh. Araştırmacı) görev alıyor.

GTÜ Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Neslihan Tamsü Selli, “Elektriksel İletken MXene: Lityum Florür (LiF) Katkılı Biyoaktif Cam-Seramik Nanokompozitlerin Kemik Doku Mühendisliği ve Kontrollü İyon Salınımı İçin Geliştirilmesi” projesi ile destek aldı.

Projede: Kemik doku mühendisliği alanında hem elektriksel hem de iyonik biyostimülasyon sağlayabilen, yüksek biyouyumluluk ve mekanik dayanım sunan ilk yerli prototip iskele yapısının geliştirilmesini hedefliyor. Kemik rejenerasyonunda yalnızca biyomekanik desteğin değil, aynı zamanda hücresel süreçleri yönlendiren elektriksel uyarımın da kritik öneme sahip olduğu biliniyor. Bu kapsamda projede, yüksek elektriksel iletkenliği ve yüzey fonksiyonelleştirme potansiyeli ile öne çıkan MXene (Ti₃C₂Tₓ) ile LiF katkılı biyoaktif cam-seramiklerin sinerjik etkisi ilk kez bir arada değerlendirilecek.

Disiplinler arası yapıya sahip projede; GTÜ Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Ebru Menşur, Araş. Gör. Dr. Neslihan Başaran ve doktora öğrencisi Kübranur Çatalbaş, Akdeniz Üniversitesi Kimya Bölümü’nden Doç. Dr. Ömer Kesmez ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’nden Öğr. Gör. Dr. Adem Yavaş araştırmacı olarak görev alacak.

Bu proje ile, kemik doku mühendisliği alanında yüksek katma değerli, yenilikçi ve yerli bir biyomalzeme platformunun geliştirilmesi; uzun vadede ise ileri biyomedikal uygulamalara ve sağlık teknolojilerine önemli katkılar sunulması amaçlanıyor.

GTÜ Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü öğretim üyesi ve GTÜ Akıllı Tarım Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Nurgül Kıtır Şen, “Süperkritik Akışkan Ekstraksiyonu ile Bacillus Türlerinden Enzimlerin ve Leonarditten Hümik-Fülvik Asitlerin Saflaştırılması ve Sürdürülebilir Tarımda Karbon Depolamaya Yönelik Yenilikçi Uygulamaları” projesi ile destek aldı.

Projede: Bacillus türlerinden elde edilen enzimlerin ve Leonardit kaynaklı hümik-fülvik asitlerin süperkritik akışkan ekstraksiyonu gibi ileri bir teknoloji kullanılarak yüksek saflıkta elde edilmesi ve bu biyoteknolojik girdilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarında toprak karbon depolama kapasitesini artırmaya yönelik kullanılması hedeflenmektedir. Çalışmanın, sürdürülebilir tarım, iklim değişikliğiyle mücadele ve toprak sağlığı alanlarında özgün bilimsel katkılar sunmasının yanı sıra, ulusal ölçekte uygulanabilir ve stratejik çıktılar üretmesi beklenmektedir. Projede Gebze Teknik Üniversitesin’den danışman olarak Prof. Dr. Barış Binay ve Öğr. Gör. Dr. Gülfem Soydemir, araştırmacı olarak ise Gazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hikmet Katırcıoğlu ile Karabük Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ayhan Kocaman görev almaktadır.

GTÜ Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Dr. Öğr. Üyesi Bengisu Çiftçioğlu Gözüaçık, “Evsel Atıksu Arıtımında Biyoteknolojik Döngüsellik: Miselyum Peletlerin Arıtım Potansiyelinin Belirlenmesi ve Atık Biyokütleden Kitosan Nanofiber Üretimi” projesi ile destek aldı.

Projede: Evsel atıksuların arıtımında mantar kökenli miselyum peletlerinin biyokütle olarak kullanıldığı yenilikçi bir biyolojik arıtma yaklaşımı geliştirilmektedir. Proje kapsamında, miselyum peletlerinin yüksek arıtma performansı ve hızlı çökelme özellikleri sayesinde daha verimli ve ekonomik sistemler oluşturulması hedeflenmektedir. Ayrıca arıtım sürecinde uzaklaştırılan biyokütleden kitosan biyopolimeri üretilerek, ağır metal ve renk gideriminde kullanılabilecek çevre dostu membranlar geliştirilecektir. Bu yönüyle proje, atıksu arıtımını katma değerli ürün üretimiyle entegre eden sürdürülebilir ve döngüsel bir çözüm sunmaktadır.

GTÜ Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Dr. Öğr. Üyesi Ceren Özer Sözdinler, “Kıyı Bölgelerinde Deprem ve Tsunami Ardışık Etkisinin Belirlenmesi ve Hesap Aracı Oluşturulması” projesi ile destek aldı.

Projede: Kıyı bölgelerinde depremin ve ardından oluşabilecek tsunaminin kent ölçeğinde yaratacağı etkiyi belirlemeyi hedefleyen proje’de tahliye süreçlerinde karşılaşılabilecek zorluklar ve alınması gereken önlemler tespit edilecektir. Pilot bölge olarak seçilen Yalova şehir merkezinde yenilikçi bir yaklaşımla makine öğrenmesi ile bina taşıyıcı sistem tahmin algoritması geliştirilecek, deprem etkisi altında kalmış binaların hasar ve göçme durumları aşamalı yıkım yaklaşımı ile tespit edilerek depremin hemen ardından tsunaminin ikincil etkisi deprem yaşamış kent dokusu üzerinde belirlenecektir. Afet yönetiminde aynı anda tek bir afetin oluşunu esas alan geleneksel yöntemlerin aksine ardışık afet etkisinin irdeleneceği projede deprem ve tsunami tehlike analizleri için web tabanlı bir yazılım geliştirilerek etkili ve hızlı değerlendirme ve karar verme imkânı sunulacaktır. Yazılım AFAD'ın ulusal afet yönetim sistemleri olan DEHAS ve DEKAS'a entegre olabilecek nitelikte olacaktır.

GTÜ Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Onur Serçinoğlu, “Kinom Ölçeğinde Seçici ve Allosterik Kinaz İnhibitörlerinin Keşfi İçin Yapay Öğrenme Temelli Yenilikçi Bir Biyoinformatik İş Akışının Geliştirilmesi”, projesi ile destek aldı.

Proje: Protein kinaz inhibitörü keşfinde, son yirmi yıldır geliştirilen yaklaşımların çoğu ortosterik bağlanma bölgesine odaklanmıştır. Bu sayede yeni ilaç molekülleri keşfedilmiş olsa da ilaç keşif sürecindeki seçicilik ve yan etki sorunları ile hala sıklıkla karşılaşılmaktadır. Ayrıca, yüzlerce kinaz tipi arasında sadece belirli kinazlar ilaç hedefi olarak ele alınmış olup, pek çok kanser tipinde ön plana çıkan çok sayıda "karanlık" kinaz için onaylanmış bir ilaç bulunmamaktadır. Proje çalışması, bu sınırlamaların ötesine geçerek, allosterik bölgeler ve kriptik cepler gibi alternatif hedef bölgelerin kinom ölçeğinde sistematik olarak tespit edilmesine odaklanmaktadır.

Bu projede, yapay öğrenme temelli konformasyonel örnekleme, cep tespiti algoritmaları ve GPU-hızlandırmalı sanal taramayı entegre eden bir biyoinformatik iş akışının geliştirilmesi ve deneysel olarak da doğrulanması hedeflenmektedir. Bu sayede, klasik hesaplamalı yöntemlerin kinom çapında uygulanmasının imkânsız hale getirdiği karmaşıklığın aşılması ve daha seçici inhibitörlerin keşfinin hızlandırılması amaçlanmaktadır.

Proje çalışması, Gebze Teknik Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü'nden Prof. Dr. Asuman Demiroğlu-Zergeroğlu ve Acıbadem Üniversitesi'nden Prof. Dr. Günay Yetik Anacak danışmanlığında gerçekleştirilecek olup, GTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü'nden Araş. Gör. Gülseren Turhal da projede araştırmacı olarak yer alacaktır.

GTÜ Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. İbrahim Soğukpınar, “Psiko-Akustik ve Çekişmeli Öğrenme Tabanlı Sesli Oltalama Tespiti” projesi ile destek aldı.

TÜBİTAK yayını için tıklayınız.

Bütün Haberler